Köneürgenç Türkmen döwletinde ylmyň-bilimiň ösdürilmegi barada amala aşyrylan beýik işler
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda ata-babalarymyzdan bize miras galan taryhy-medeni ýadygärliklerimizi, ylym-bilim eserlerini, taryhy galalarymyzy gorap saklamak we olara aýawly seretmek hem-de durkuny dikeltmek işleri ýurdumyzyň alyp barýan syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwrüldi.
Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda binýat tapan, dünýä ylmynyň, taryhynyň we medeniýetiniň gülläp ösmegine saldamly goşant goşan gadymy ylmy ojaklarynyň biri-de Köneürgenç şäheridir. Bu gadymy mekanda Muhammet al Horezmi, Abu Reýhan Biruni, Mahmyt Zamahşary, Lukman Hekim, şyh Şahabeddin Abu Hafs Omar ibn Abdylla Şuhrawerd (Aşyk Aýdyň pir), Nejmeddin Kubra, Nurmuhammet Andalyp ýaly beýik şahslar ýaşap we ylym-bilim alyp ötüpdirler.
Gündogaryň beýik taryhçysy Jüweýni: “Gürgenç dünýä soltanlarynyň paýtagty we adamzadyň meşhur ogullarynyň ýaşaýan ýeridir” diýip ýazyp gidipdir. Ýurdumyzda belli arheolog alym Hemra Ýusubow Köneürgenç şäherini “Gadymy Horezmiň ýüregi” diýip atlandyrýar.
Merkezi Aziýada iň beýik bina bolan Gutlug Temiriň ady bilen baglanyşykly bolan minara, gadymy Köneürgenjiň şöhratyny arşa galdyran taryhy ýerleriň biri bolan Kyrkmolla galasy, Nejmeddin Kubranyň, Il Arslanyň, Tekeşiň, Soltan Alynyň, Pirýar Weliniň hem-de Törebeg hanymyň ýadygärlikleri Köneürgenjiň çäginde ýerleşip Köneürgenje “Gündogaryň parlak ýyldyzy” diýlip at berilendiginiň ýöne ýerden däldigine doly şaýatlyk edýär.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligniň Halkara gatnaşyklary institutynyň Jemgyýeti öwreniş ylymlary kafedrasy tarapyndan Köneürgenji we onuň taryhy ýadygärliklerini doly açyp görkezmek maksady bilen prezentasiýa bäsleşigi gurnaldy. Geçirilen bäşleşigiň netijesi Ata Watanymyz öz Garaşsyzlygyny alandan soň, bu mukaddes topraga bolan garaýyşlaryň has-da özgerip, onuň taryhy-medeni ýadygärliklerini gorap saklamaga we dikeltmäge hem-de baý milli medeni mirasymyzy çuňdan öwrenmäge aýratyn üns berilýändigini görkezdi.
Beggeldi GUTLYÝEW,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň
Halkara
hukugy fakultetiniň talyby.