Türkmenistanyň halkara maýa goýum hyzmatdaşlygy
Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda maýa goýum syýasatynyň yzygiderli kämilleşdirilmegi, döwrebaplaşdyrylmagy bilen milli ykdysadyýetiň, şeýle-de sebitiň we dünýäniň döwletleriniň arasyndaky maliýe-ykdysady hem-de beýleki ugurlar boýunça gatnaşyklaryň durnukly, sazlaşykly, kadaly ösüşi üpjün edilýär. Her ýyl üçin maýa goýum Maksatnamasy işlenip düzülende, onuň anyk wezipeleri kesgitlenýär, önümçilikde we durmuş ulgamynda meýilleşdirilýän sepgitler anyklanýar. Munuň özi ýurduň makroykdysady görkezijilerini ösdürmäge, ilatyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmaga ýardam berýär.
Maýa goýum işinde daşary ýurtly iri işewür düzümler we abraýly halkara maliýe guramalary bilen gatnaşyklary ýola goýmak möhüm ähmiýetli çäre hasaplanýar. Bu meseläniň üstünlikli çözülmegi diňe bir maýa goýum taslamalarynyň maliýe mümkinçiligini ýokarlandyrman, eýsem, dünýäniň ösen döwletleriniň baý tejribesini öwrenmäge, hünärmenleriň hünär derejesini ýokarlandyrmaga-da zerur şertleri döredýär. Şu maksat bilen biziň Watanymyz dünýä döwletleridir guramalary bilen maýa goýum hyzmatdaşlygyny has-da ösdürmegi göz öňüne tutýar.
Şol maksatdan ugur alyp, 2023-nji ýylyň 16-20-nji oktýabry aralygynda Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň hem-de Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň wekilleri döwlet we hökümet baştutanlary, kompaniýanyň ýolbaşçylary, ministrler we halkara guramalarynyň ýolbaşçylary derejesinde gyzyklanma bildirýän taraplaryň gatnaşmagynda iki ýyldan bir gezek geçirilýän Bütindünýä maýa goýum forumy bolan — UNCTAD 2023-e gatnaşdylar. Birleşen Arap Emirlikleriniň Abu-Dabi şäherinde geçirilen bu forumyň düzüminde halkara sergisi-de geçirildi. Forumyň esasy maksady durnukly ykdysady ösüşi gazanmak üçin dünýäde bar bolan we ýüze çykýan maýa goýumlaryny we ösüş meselelerini çözmek üçin gepleşikleri hem-de çäreleri ösdürmek bolup durýar.
«Durnukly ösüşe maýa goýmak» şygary bilen geçirilen forum pikir alyşmak we möhüm hyzmatdaşlygy ýola goýmak maksady bilen dünýäniň 160 ýurdundan 7000-den gowrak wekilleri, ýolbaşçylary we maýa goýum hünärmenlerini bir ýere jemledi. Köpsanly global çökgünlik sebäpli ýüze çykýan möhüm kynçylyklary, şol sanda azyk howpsuzlygyna, energiýa, saglyga, infrastruktura maýa goýmak zerurlygy we iň pes ösen ýurtlarda öndürijilik kuwwatynyň ösüşi barada maslahatlaşyldy.
Mundan başga-da, 2023-nji ýylyň 18—20-nji oktýabrynda Özbegistanda 15-nji «UzCharmExpo-Eurasia-2023» halkara sergi-ýarmarkasy geçirildi. Oňa onlarça ýurt bilen bir hatarda Türkmenistan hem gatnaşdy. Bu sergi-ýarmarkasy Özbegistan Respublikasynyň Maýa goýum, senagat we söwda ministrligi hem-de «Uzçarmsanoat» assosiasiýasy tarapyndan bilelikde guraldy.
«UzCharmExpo-Eurasia-2023» sergi-ýarmarkasy deri, aýakgap, galantereýa, sütük, ýüň we lokal önümlerine ýöriteleşen iri halkara sergidir. 15-nji halkara sergä 40-dan gowrak ýurtdan 300 töweregi daşary ýurt kompaniýasy we guramasy işjeň gatnaşdy. Çäräniň çäklerinde içerki we daşary ýurt kompaniýalarynyň arasynda söwda we maýa goýum gepleşikleri geçirildi. Üç gün dowam eden serginiň dowamynda 7000-den gowrak myhmana jemi 5000-den gowrak önüm hödürlendi. Sergide görkezilen eksponatlaryň 60-dan gowragy täze önüm nusgalarydyr.
Bu serginiň myhmanlarynyň hatarynda Italiýa, Beýik Britaniýa, Ispaniýa, Germaniýa, Portugaliýa, Belgiýa, Türkiýe, Wengriýa, Polşa, Latwiýa, Hytaý, Koreýa Respublikasy, Russiýa, Gazagystan, Belarus, Gyrgyzystan ýaly ýurtlaryň wekilleri bar.
Ýene-de şeýle forumlaryň biri Londonda 2023-nji ýylyň geçirilen «Türkmenistanyň maýa goýumlary we ösüşi» atly forumdyr. Forum 2023-nji ýylyň 22-23-nji oktýabrynda geçirilip, Türkmenistanyň Hökümetiniň wekillerini, halkara guramalaryň hem-de kompaniýalaryň wekillerini, öňdebaryjy senagat ýolbaşçylaryny, seljerijileri hem-de bilermenleri bir kommunikasiýa platformasyna jemlemek maksady bilen geçirildi.
Bu ýerde esasy üns foruma gatnaşyjylardan Türkmenistanyň ösüşine maýa goýmak hem-de hyzmatdaşlyk etmek isleýänleriň arasynda bar bolan we özara gatnaşyklary berkitmekde, döretmekde jemlendi.
London forumy Türkmenistanyň Hökümetiniň wekilleri we dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň bilermenleri bilen duşuşyklar, iş gatnaşyklaryny ýola goýmak, şeýle-de bilimleri we tejribeleri alyşmak üçin bahasyna ýetip bolmajak mümkinçilik boldy.
Sülgün NEPESOWA,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň
Halkara ykdysady gatnaşyklary kafedrasynyň mugallymy.